Spis treści

Park Narodowy Smoleńskie Pojezierze

Położenie: zachodnia Rosja, w obwodzie smoleńskim, ok. 80 km w linii prostej od Smoleńska
Powierzchnia: ponad 146,2 tys. ha
Rok utworzenia: 1992, od 2002 rezerwat biosfery

Park Narodowy Smoleńskie Pojezierze obejmuje zachodnią część zlewni Dźwiny. Kształtem przypomina romb, którego przekątne ciągną się z zachodu na wschód i z północy na południe. Zróżnicowaną rzeźbę tego terenu (moreny czołowe, piaszczyste grzbiety, gładkie wzniesienia, jeziora) ukształtował 22 tys. lat temu lodowiec wałdajski. Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu są jeziora (35 w granicach parku). Największym jest Szapszo (ponad 300 ha). Znany XIX-wieczny przyrodnik i podróżnik Mikołaj Przewalski nadał mu miano miniaturowego Bajkału. Wiele jezior jest połączonych między sobą małymi ciekami wodnymi. Oś hydrologiczną tworzy rzeka Jelsza. Jej meandrujące koryto długości 60 km przecina obszar parku z północy na południe. Typowymi ekosystemami są lasy (zajmują 80% powierzchni parku), oligotroficzne torfowiska, turzycowiska i suche łąki.
Szata roślinna parku jest bardzo bogata, ponad 900 gatunków roślin naczyniowych, w tym wiele rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Wśród drzew dominują świerki, sosny, dęby i jesiony. Za szczególnie cenne uważa się płaty borów świerkowych o pierwotnym charakterze, które rosną na nietkniętych przez gospodarkę torfowiskach. Różnorodność siedlisk przyrodniczych ma bezpośredni wpływ na świat zwierzęcy. W faunie gatunki pospolicie występujące na kontynencie europejskim oraz rzadkie, m.in. głuszec, cietrzew, ryś, wilk, niedźwiedź. Licznie reprezentowane są ptaki wodno-błotne.
Poza walorami przyrodniczymi wielkim przymiotem Smoleńskiego Pojezierza są zachowane ślady świadczące o bogatej historii regionu. Oficjalne rejestry odnotowują ponad 240 obiektów o znaczeniu historycznym, m.in. wiele stanowisk archeologicznych, głównie z okresu neolitu i epoki żelaza. Dużą wartość mają zachowane pamiątki po Mikołaju Przewalskim, słynnym badaczu Azji o polskich korzeniach. Swoistymi zabytkami związanymi z życiem duchowym społeczności lokalnej są miejsca kultu i cudowne źródła. Na terenie parku jest 123 zamieszkałych wsi i ponad 20% gruntów prywatnych.
W parku dopuszczalne są różne formy turystyki: indywidualna, zbiorowa z przewodnikiem, piesza, rowerowa, konna, spływ kajakiem lub łodzią, zimą narciarska.   
Turyści mają do dyspozycji oznakowane szlaki, ścieżki dydaktyczne, punkty informacyjne i miejsca odpoczynku.
Od 2009 r. Park Narodowy Smoleńskie Pojezierze współpracuje z Kampinoskim Parkiem Narodowym.

Warto wiedzieć, że...
    ● Ślady najstarszego osadnictwa na terenie Pojezierza Smoleńskiego pochodzą z paleolitu, reprezentowane są przez narzędzia krzemienne używane przez człowieka 10-9 tys. lat p.n.e.
    ● W latach 1881-88 nad jeziorem Sapszo osiadł Mikołaj Przewalski. W dworku, w którym mieszkał, powstało muzeum, a wioskę nazwano Przewalskoje.
    ● Najdłuższym szlakiem turystyczny w Parku Narodowym Smoleńskie Pojezierze jest szlak wodny – liczy 55 km.


Do tej pory odbyły się wzajemne wizyty studyjne pracowników oraz wystawy fotograficzne. W 2010 r. w Centrum Edukacji KPN w Izabelinie otwarto wystawę fotograficzną Olega Dmitriewicza Kolczina przedstawiającą walory przyrodnicze i kulturowe partnerskiego parku. W kolejnym roku przekazano zdjęcia autorstwa Grzegorza Okołowa i Tomasza Hryniewickiego, które zaprezentowano na wystawie otwartej 16 listopada w Smoleńskim Instytucie Humanistycznym. Wystawa była wspaniałą promocją polskiej przyrody i umożliwiła mieszkańcom Smoleńska bliższe poznanie KPN. Nawiązana współpraca umożliwiła także specjalistom z Rezerwatów Biosfery Federacji Rosyjskiej zapoznanie się z systemem zarządzania parkami narodowymi i rezerwatami biosfery w Polsce, wymianę doświadczeń i przedyskutowanie rozwiązań zapewniających zrównoważony rozwój.

Projekty
NFOŚiGW - logo Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska - logo
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska
Projekty finansowane z Unii Europejskiej Lasy Państwowe - logo